ساختار سازمانی و راهبری
ساختار سازمانی و راهبری
ساختار سازمانی اَرشَن بر مبنای تلفیق راهبری نهادی، ظرفیت‌های تخصصی پایدار و سازمان‌دهی پروژه‌محور شکل گرفته است. این ساختار با هدف بهره‌گیری مؤثر از دانش و تجربۀ متخصصان، توسعۀ همکاری‌های میان‌رشته‌ای و ایجاد انعطاف‌پذیری در طراحی و اجرای فعالیت‌های پژوهشی، آموزشی و مشاوره‌ای سازمان‌دهی شده است.
در این الگو، ارکان راهبری مؤسسه مسئول تعیین سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های کلان هستند؛ بخش‌های تخصصی، ظرفیت‌های علمی و حرفه‌ای را توسعه می‌دهند و هر پروژه، متناسب با ماهیت، اهداف و الزامات اجرایی خود، از ساختار سازمانی اختصاصی برخوردار می‌شود.
راهبری نهادی
راهبری اَرشَن بر عهدۀ هیئت‌مدیره است که در چارچوب اساسنامه و مقررات قانونی، مسئولیت سیاست‌گذاری کلان، اتخاذ تصمیمات راهبردی و نظارت عالی بر فعالیت‌های مؤسسه را بر عهده دارد. مدیریت اجرایی نیز مسئول برنامه‌ریزی، هماهنگی فعالیت‌ها، تخصیص منابع و اجرای تصمیمات در حدود اختیارات تعیین‌شده است.
اَرشَن به‌منظور تقویت ارتباط میان فعالیت‌های مؤسسه، تحولات علمی و مسائل جامعه، شورای عالی مشاوران را به‌عنوان نهادی تخصصی و مشورتی در کنار ساختار رسمی راهبری خود پیش‌بینی کرده است.
شورای عالی مشاوران
شورای عالی مشاوران اَرشَن متشکل از صاحب‌نظران و متخصصان حوزه‌های مختلف علمی و حرفه‌ای است که با هدف شناسایی مسائل اولویت‌دار، تبادل دیدگاه‌های تخصصی و پیشنهاد جهت‌گیری‌های عمومی فعالیت‌های مؤسسه همکاری می‌کنند.
اعضای شورا با اتکا به دانش، تجربۀ پژوهشی و شناخت خود از تحولات جامعه، مسائل و موضوعاتی را که شایستۀ توجه و بررسی می‌دانند مطرح می‌کنند. این پیشنهادها از طریق گفت‌وگوهای تخصصی، بررسی‌های میان‌رشته‌ای، تبادل آرا و سنجش دیدگاه‌های اعضا ارزیابی و اولویت‌بندی می‌شوند.
برآیند این فرایند، تدوین پیشنهادهایی برای تعیین اولویت‌های سالانۀ فعالیت‌های پژوهشی، مطالعاتی، مشاوره‌ای و اجرایی اَرشَن است که برای بررسی و تصمیم‌گیری به هیئت‌مدیره ارائه می‌شود.
شورای عالی مشاوران دارای جایگاهی مشورتی است و پیشنهادهای آن برای هیئت‌مدیره الزام‌آور نیست. بااین‌حال، شورا یکی از سازوکارهای اصلی اَرشَن برای بهره‌گیری از خرد جمعی متخصصان، شناسایی مسائل نوظهور و حفظ ارتباط مستمر با نیازهای جامعۀ علمی و مسائل کشور به شمار می‌رود.
بخش‌های تخصصی
بخش‌های تخصصی اَرشَن مسئول توسعه و سازمان‌دهی ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و حرفه‌ای مؤسسه در حوزه‌های فعالیت آن هستند. هر بخش زیر نظر یک مدیر تخصصی (Head of Division) فعالیت می‌کند که مسئولیت اصلی او گسترش شبکۀ همکاری‌های علمی، شناسایی و جذب پژوهشگران و متخصصان، و دریافت و ارزیابی ایده‌ها و پیشنهادهای پژوهشی و اجرایی است.
مدیران بخش‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی موجود و ارتباط با جامعۀ علمی و حرفه‌ای، زمینه را برای شکل‌گیری طرح‌های جدید، توسعۀ همکاری‌های میان‌رشته‌ای و تبدیل ایده‌ها به پیشنهادهای قابل اجرا فراهم می‌کنند.
وظایف اصلی بخش‌های تخصصی شامل شناسایی ظرفیت‌ها و نیازهای پژوهشی، توسعۀ شبکۀ متخصصان همکار، بررسی و ارزیابی پیشنهادها، مشارکت در تدوین طرح‌های اولیه و پیشنهاد ترکیب تخصصی مناسب برای اجرای پروژه‌هاست.
مدیریت یک بخش تخصصی به معنای تصدی خودکار مسئولیت اجرایی پروژه‌های مرتبط با آن بخش نیست. پس از تصویب و قطعی‌شدن هر پروژه، نقش و مسئولیت مدیر بخش بر اساس الزامات پروژه، صلاحیت‌های تخصصی و ساختار اجرایی مصوب تعیین می‌شود. ازاین‌رو، مدیر بخش ممکن است در یک پروژه به‌عنوان مدیر، پژوهشگر، مشاور یا ناظر مشارکت داشته باشد.
این الگو امکان حفظ و توسعۀ ظرفیت‌های تخصصی مؤسسه را در کنار انعطاف‌پذیری در تخصیص مسئولیت‌ها و بهره‌گیری از توانمندی‌های پژوهشگران و متخصصان فراهم می‌سازد.
سازمان‌دهی پروژه‌محور
فعالیت‌های اجرایی اَرشَن بر اساس ساختارهای پروژه‌محور سازمان‌دهی می‌شوند. هر پروژه پس از طی مراحل بررسی، ارزیابی و تصویب، متناسب با موضوع، مقیاس، منابع، تعهدات قراردادی و تخصص‌های موردنیاز، دارای ساختار سازمانی اختصاصی خواهد بود.
در این ساختار، مسئولیت‌های مدیریتی، علمی، فنی، اجرایی و نظارتی بر اساس ماهیت و الزامات هر پروژه تعریف می‌شوند. ترکیب اعضا می‌تواند شامل پژوهشگران و متخصصان همکار با اَرشَن، مشاوران مستقل و کارشناسان حوزه‌های مختلف باشد.
پروژه‌های میان‌رشته‌ای با مشارکت متخصصان چند حوزۀ علمی و حرفه‌ای شکل می‌گیرند و ساختار اجرایی آن‌ها بر مبنای تقسیم روشن مسئولیت‌ها، هماهنگی تخصصی و سازوکارهای مشخص گزارش‌دهی و ارزیابی عملکرد تنظیم می‌شود.
استقلال ساختاری پروژه‌ها در چارچوب نظام مدیریتی و تعهدات حقوقی مؤسسه تعریف می‌شود و امکان سازمان‌دهی متناسب با نیازهای هر مأموریت را فراهم می‌کند.
مدیریت‌های تخصصی پشتیبان
در کنار بخش‌های تخصصی و ساختارهای پروژه‌محور، اَرشَن از مدیریت‌های تخصصی پشتیبان برای بررسی امکان‌پذیری، تأمین الزامات و مدیریت مخاطرات حقوقی و اقتصادی فعالیت‌های خود بهره می‌گیرد.
مدیریت حقوقی و امور قراردادها
این مدیریت مسئول بررسی و پیگیری ابعاد حقوقی فعالیت‌های مؤسسه، تنظیم و ارزیابی قراردادها، بررسی تعهدات طرفین، مدیریت مخاطرات حقوقی و پشتیبانی از روابط قراردادی با کارفرمایان، پژوهشگران، مشاوران و شرکای نهادی است.
حوزۀ فعالیت این مدیریت همچنین موضوعاتی نظیر مالکیت فکری، محرمانگی اطلاعات، تعارض منافع و انطباق تعهدات قراردادی با الزامات قانونی را در بر می‌گیرد.
مدیریت ارزیابی اقتصادی و تأمین مالی پروژه‌ها
این مدیریت مسئول بررسی توجیه‌پذیری اقتصادی و مالی طرح‌ها، ارزیابی گزینه‌های سرمایه‌گذاری و طراحی سازوکارهای مناسب تأمین مالی پروژه‌هاست.
فعالیت‌های آن شامل مطالعات امکان‌سنجی اقتصادی، تحلیل هزینه و منفعت، مدل‌سازی مالی، ارزیابی ریسک‌های اقتصادی، شناسایی منابع تأمین مالی و بررسی الگوهای مشارکت و سرمایه‌گذاری است.
این مدیریت با توجه به ماهیت هر فعالیت، سازوکارهای متناسب تأمین مالی، از قراردادهای خدمات پژوهشی و مشاوره‌ای تا کمک‌هزینه‌های پژوهشی، سرمایه‌گذاری مشترک و مشارکت‌های عمومی و خصوصی را بررسی و پیشنهاد می‌کند.
مدیریت‌های تخصصی پشتیبان از مراحل اولیه بررسی و تدوین طرح‌ها تا انعقاد قرارداد و اجرای پروژه‌ها، متناسب با ضرورت هر فعالیت در فرایندهای تصمیم‌سازی و پشتیبانی مشارکت می‌کنند.
همکاری‌های تخصصی و توسعۀ شبکه علمی
یکی از مؤلفه‌های اصلی ساختار سازمانی اَرشَن، بهره‌گیری از شبکه‌ای گسترده و پویا از پژوهشگران، صاحب‌نظران، مشاوران و متخصصان حوزه‌های گوناگون است.
اَرشَن با حفظ ظرفیت‌های تخصصی پایدار در حوزه‌های اصلی فعالیت خود، امکان همکاری با متخصصان و نهادهای علمی و حرفه‌ای در سایر حوزه‌ها را نیز فراهم می‌کند. این رویکرد به مؤسسه اجازه می‌دهد متناسب با ماهیت مسائل و نیازهای پروژه‌ها، ترکیب مناسبی از دانش، تجربه و مهارت‌های تخصصی را گرد هم آورد.
در این چارچوب، همکاری‌های علمی و حرفه‌ای بر اساس شایستگی تخصصی، تناسب با اهداف پروژه، مسئولیت‌پذیری و رعایت معیارهای کیفیت شکل می‌گیرند.
ساختار سازمانی اَرشَن با پیوند میان راهبری نهادی، مشورت علمی، توسعۀ ظرفیت‌های تخصصی و سازمان‌دهی مستقل پروژه‌ها، در پی ایجاد سازوکاری منعطف، پاسخ‌گو و متناسب با پیچیدگی مسائل و تنوع مأموریت‌های مؤسسه است.